เลือกบัญชีเงินฝากอย่างไร: เทียบการใช้งาน ดอกเบี้ย และค่าธรรมเนียม

บัญชีที่ให้ดอกเบี้ยสูงสุดในโฆษณาอาจไม่ใช่บัญชีที่เหมาะที่สุด หากต้องรักษายอด ฝากทุกเดือน จำกัดจำนวนครั้งที่ถอน หรือมีค่าบริการที่ไม่ตรงกับวิธีใช้เงินจริง ควรเริ่มจากถามว่าเงินก้อนนี้ต้องใช้เมื่อใดและใช้ทำอะไร แล้วจึงเทียบผลตอบแทนกับเงื่อนไขทั้งหมด

ชื่อทางการตลาดอาจต่างกันในแต่ละธนาคาร แต่ธนาคารแห่งประเทศไทยแบ่งบัญชีเงินฝากพื้นฐานเป็นสามประเภทใหญ่

ออมทรัพย์: สำหรับเงินที่ต้องเคลื่อนไหว

บัญชีออมทรัพย์มักไม่กำหนดระยะเวลาฝาก เหมาะกับรับรายได้ จ่ายบิล โอนเงิน และเก็บเงินที่ต้องเข้าถึงได้ง่าย ดอกเบี้ยมักต่ำกว่าบัญชีที่ล็อกระยะเวลา แต่ความคล่องตัวสูงกว่า

คำว่า “ออมทรัพย์” ไม่ได้แปลว่าถอนได้ทุกแบบโดยไม่มีต้นทุน บัญชีออมทรัพย์พิเศษหรือดอกเบี้ยสูงอาจกำหนดยอดคงเหลือ จำนวนครั้งที่ถอน ช่องทางทำรายการ หรือเงื่อนไขรับอัตราพิเศษ จึงต้องอ่านตารางอัตราดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมของผลิตภัณฑ์นั้นโดยตรง

เหมาะสำหรับเงินใช้จ่ายประจำและส่วนของเงินสำรองฉุกเฉินที่ต้องพร้อมใช้ แต่ควรแยกบัญชีจ่ายบิลกับบัญชีสำรองหากการเห็นเงินรวมกันทำให้เผลอใช้เกินแผน

ฝากประจำ: สำหรับเงินที่รู้ว่าไม่ต้องใช้ช่วงหนึ่ง

บัญชีฝากประจำกำหนดระยะเวลาและวิธีจ่ายดอกเบี้ยไว้ล่วงหน้า โดยทั่วไปแลกสภาพคล่องที่ลดลงกับอัตราดอกเบี้ยที่สูงกว่าออมทรัพย์ หากถอนก่อนครบกำหนด อาจได้รับดอกเบี้ยน้อยกว่าที่ประกาศหรือเสียสิทธิบางส่วน

ก่อนฝาก ควรถามให้ครบว่า

• วันครบกำหนดคำนวณอย่างไร และเมื่อครบแล้วเงินต้นจะต่ออายุหรือเข้าบัญชีใด
• ถอนบางส่วนได้หรือจำเป็นต้องปิดทั้งยอด
• ถอนก่อนกำหนดแล้วดอกเบี้ยคำนวณใหม่อย่างไร
• ดอกเบี้ยจ่ายเมื่อใด และมีภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามกรณีหรือไม่
• ต้องเปิดบัญชีออมทรัพย์หรือใช้บริการอื่นร่วมด้วยหรือไม่

ไม่ควรนำเงินที่อาจต้องใช้ฉุกเฉินทั้งหมดไปล็อกไว้ เพียงเพราะอัตราที่โฆษณาสูงกว่าเล็กน้อย

กระแสรายวัน: สำหรับเช็คและกระแสเงินของกิจการ

บัญชีกระแสรายวันมักใช้ในธุรกิจหรือการรับจ่ายที่ต้องใช้เช็ค โดยทั่วไปไม่เน้นดอกเบี้ยและอาจมีค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับเช็คหรือบริการประกอบ บางบัญชีสามารถขอวงเงินเบิกเกินบัญชี หรือ O/D ได้ แต่ O/D เป็นสินเชื่อ ไม่ใช่เงินฝากเพิ่ม ต้องผ่านการอนุมัติและมีดอกเบี้ยตามยอดกับระยะเวลาที่ใช้

ผู้ใช้เช็คต้องติดตามยอดและวันที่เรียกเก็บให้เพียงพอ เก็บหลักฐานการสั่งจ่าย และตรวจ statement สม่ำเสมอ หากไม่ได้ใช้เช็คหรือบริหารเงินกิจการ บัญชีประเภทนี้อาจเพิ่มภาระโดยไม่จำเป็น

อย่าดูแค่อัตราดอกเบี้ยตัวใหญ่

อัตราสูงสุดอาจใช้เฉพาะบางช่วงยอด บางเดือน หรือเมื่อทำตามเงื่อนไขครบ ให้เปรียบเทียบจากเงินที่ตั้งใจฝากจริงและระยะเวลาจริง โดยตรวจ

1. อัตราของแต่ละช่วงยอดและวันที่อัตราเปลี่ยน
2. วิธีคิดและรอบจ่ายดอกเบี้ย
3. ยอดขั้นต่ำหรือยอดที่ต้องคงไว้
4. เงื่อนไขฝากเพิ่ม ถอน หรือปิดก่อนกำหนด
5. ภาษีและเอกสารที่เกี่ยวข้องกับสถานะของผู้ฝาก
6. ผลตอบแทนรวมหลังหักค่าธรรมเนียมที่คาดว่าจะเกิด

อัตราและโปรโมชั่นเปลี่ยนได้ ควรอ่านประกาศของธนาคารในวันที่เปิดบัญชี และใช้เครื่องมือเปรียบเทียบเงินฝากของ ธปท.ประกอบ แทนการอาศัยตัวเลขจากบทความเก่า

ค่าธรรมเนียมที่มักถูกมองข้าม

• ค่ารักษาบัญชีเมื่อไม่มีการเคลื่อนไหวหรือยอดต่ำกว่าเกณฑ์
• ค่าบัตรเดบิตหรือเอทีเอ็ม ทั้งแรกเข้า รายปี และทำบัตรใหม่
• ค่าถอนหรือทำรายการเกินเงื่อนไขของบัญชี
• ค่าขอ statement เอกสาร หรือบริการที่สาขา
• ค่าปิดบัญชีหรือผลตอบแทนที่ลดลงเมื่อถอนก่อนกำหนด
• ค่าใช้บริการโอนเงิน ชำระเงิน หรือต่างประเทศตามช่องทาง

ธนาคารต้องเปิดเผยค่าธรรมเนียมตามช่องทางที่กำหนด ผู้เปิดบัญชีมีสิทธิเลือกว่าจะทำบัตรเดบิตหรือไม่ และไม่จำเป็นต้องรับบัตรพ่วงประกันหรือบริการเสริมที่ไม่ต้องการ ควรขอเอกสารค่าใช้จ่ายก่อนลงนาม

เงินในบัญชีได้รับความคุ้มครองหรือไม่

ความคุ้มครองขึ้นอยู่กับทั้งประเภทผลิตภัณฑ์ สกุลเงิน ผู้ฝาก และสถาบันการเงิน ไม่ใช่เพียงมีคำว่า “บัญชี” หรือซื้อผ่านแอปธนาคาร ตรวจชื่อผลิตภัณฑ์กับรายการของสถาบันคุ้มครองเงินฝาก และตรวจว่าสถาบันอยู่ในรายชื่อที่ได้รับความคุ้มครอง

กองทุนรวม หุ้นกู้ ประกันแบบออมทรัพย์ e-Money และเงินฝากบางประเภทไม่ใช่เงินฝากที่ได้รับความคุ้มครองแบบเดียวกัน อ่านวิธีรวมยอดและวงเงินปัจจุบันในคู่มือคุ้มครองเงินฝาก

เช็กลิสต์ก่อนเปิดและหลังเปิดบัญชี

• ระบุหน้าที่ของบัญชี: รับรายได้ จ่ายบิล เงินสำรอง หรือเก็บตามเป้าหมาย
• ขอเอกสารอัตราดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขฉบับปัจจุบัน
• ตรวจว่ามีผลิตภัณฑ์หรือบัญชีอื่นที่ถูกผูกมาด้วยหรือไม่
• ตั้งการแจ้งเตือนและตรวจรายการผิดปกติจากยอดจริง
• อัปเดตเบอร์โทร ที่อยู่ และช่องทางติดต่อเมื่อเปลี่ยน
• ทบทวนบัญชีที่ไม่ใช้ ยกเลิกการหักอัตโนมัติ และปิดบัญชีตามขั้นตอนแทนการปล่อยทิ้งไว้

หากใช้บัญชีรับเงินผ่านพร้อมเพย์ ควรตรวจการผูกหมายเลขเมื่อเปลี่ยนโทรศัพท์หรือธนาคารตามคู่มือพร้อมเพย์ และใช้บัญชีจ่ายประจำร่วมกับแผนจัดการบิลรายเดือนเพื่อให้ยอดพร้อมก่อนวันตัดเงิน